Làm quen với hội họa: 4 bước cần thiết cho người mới bắt đầu
Khi mới bắt đầu học vẽ một mình, có thể bạn sẽ thấy bối rối không biết nên bắt đầu từ đâu và làm thế nào để có những bước tiến rõ ràng. Đây chính là thử thách đầu tiên mà những người mới học thường gặp phải.
Chúng ta hay có xu hướng chép lại tranh vẽ hay ảnh chụp, nhưng kết quả lại không bao giờ như mình mong đợi. Lý do thì khá đơn giản: chúng ta đang học sai cách.
Có thể bạn đã và đang đi sai đường và lãng phí rất nhiều thời gian. Có thể bạn đã mất nhiều năm trời mà kỹ năng vẽ vẫn cứ dậm chân tại chỗ. Hoặc ngược lại, có thể bạn tiến bộ đáng kể chỉ trong thời gian ngắn. Tất cả phụ thuộc vào cách bạn có lộ trình học tập như thế nào.

1 - Chuẩn bị cho hành trình học vẽ của bạn
Trước hết, điều quan trọng là phải hiểu rằng vẽ không phải là năng khiếu. (Chúng ta sẽ bàn kỹ hơn về vấn đề này trong bài viết "Bạn có cần năng khiếu để vẽ không?").
Vẽ chủ yếu là một kỹ năng có thể học và rèn luyện được. Và tốc độ phát triển kỹ năng này ở mỗi người có thể khác nhau.
Hai kiểu luyện tập
1 Luyện tập "mù quáng"
Khi mới bắt đầu, chúng ta thường chỉ luyện tập với hy vọng rằng mình sẽ tiến bộ theo thời gian. Đây là điều tôi gọi là luyện tập mù quáng.
Chúng ta vẽ mà không thực sự biết cần phải làm gì để tiến bộ. Kết quả là có một bức tranh chưa hoàn toàn ưng ý nhưng lại không hiểu rõ là mình sai ở đâu.
Những ai thực sự muốn tiến bộ và đạt được mục tiêu của mình (dù là cho dự án cá nhân, vẽ từ trí tưởng tượng hay làm họa sĩ chuyên nghiệp), thì luyện tập mù quáng là chưa đủ.
Vẽ theo cách này, chúng ta có nguy cơ bị trì trệ và "chững" trình độ trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Sự tiến bộ diễn ra rất chậm. Nó không hẳn là xấu nếu chúng ta thi thoảng muốn giải trí, nhưng nếu bạn muốn tiến bộ thực sự, thì đây không phải là cách tối ưu.
2 Luyện tập thông minh
Điều cần thiết là phải luyện tập với mục tiêu cải thiện, giống như một vận động viên. Đây là điều tôi gọi là luyện tập thông minh. Chúng ta sẽ đặt mục tiêu vào các bài tập của mình và vẽ để tăng cường kỹ năng, thay vì chỉ tập trung vào việc tạo ra một bức tranh đẹp.
Chúng ta sẽ tham gia vào một quá trình rèn luyện có cấu trúc để phát triển sự khéo léo, kỹ năng quan sát và cảm nhận tỷ lệ, nhằm tăng tốc độ tiến bộ. Với việc luyện tập có tổ chức và kế hoạch, chúng ta sẽ cải thiện rất nhanh chóng.
Đó là cách mà một số họa sĩ có thể đạt trình độ chuyên nghiệp chỉ trong thời gian ngắn. Không phải vì họ có tài năng thiên bẩm, mà là vì họ đã luyện tập đúng cách để học dễ dàng và nhanh hơn.
Vậy làm thế nào để luyện tập một cách có mục tiêu, giúp bạn tiến bộ hơn?
Học chắc gốc rễ của hội họa cơ bản ngay từ đầu
Kiến thức cơ bản là những nguyên tắc nền tảng của hội họa, là những kỹ năng thiết yếu cần phát triển để trở thành một họa sĩ giỏi. Chúng là những yếu tố đầu tiên cần nắm vững để tiến bộ.
Lý thuyết có vẻ khô khan, nhưng thực tế nó có thể khá thú vị khi được áp dụng vào các bài tập. Lợi thế là khi đã làm chủ được kiến thức cơ bản, chúng ta sẽ có một nền tảng vững chắc và có thể vẽ bất cứ thứ gì.
Không có đường tắt nếu chúng ta thực sự muốn tiến bộ trong hội họa: học kiến thức cơ bản là bước đầu tiên để đạt được kết quả.
Tránh bước này chỉ làm trì hoãn quá trình học tập của chúng ta, vì cuối cùng chúng ta vẫn sẽ phải quay lại với nó.
2 - Đơn giản hóa việc vẽ bằng cách chia thành các nhóm
Để mọi thứ dễ dàng hơn, chúng ta có thể chia các kiến thức cơ bản về hội họa thành các nhóm khác nhau. Bằng cách này, mọi thứ sẽ trở nên đơn giản và rõ ràng hơn với chúng ta.
Nó giống như việc mổ xẻ bức vẽ của chúng ta từng lớp một. Một họa sĩ giỏi làm chủ tất cả các nhóm này một cách dễ dàng vì họ đã dành thời gian để làm chủ từng nhóm một trong giai đoạn ban đầu.
1 Chất lượng đường nét (Line quality)
Yếu tố đầu tiên tạo nên nền tảng của hội họa, cũng là yếu tố rõ ràng nhất, chính là chất lượng của đường nét. Nó hình thành nên lớp đầu tiên của bức vẽ, bộ khung xương của tác phẩm.
2 Tỷ lệ (Proportions)
Nhóm thứ hai liên quan đến hình dạng 2D. Thực tế, chúng ta học cách thiết lập tỷ lệ bằng cách quản lý khoảng cách và tỷ lệ (ratio).
3 Khối (Volume)
Nhóm thứ ba là về hình dạng và khối cơ bản. Nó liên quan đến việc có thể vẽ 3D trên bề mặt 2D và đơn giản hóa những gì chúng ta thấy.
4 Phối cảnh (Perspective)
Nhóm này mang tính kỹ thuật hơn vì nó liên quan đến việc tạo ra ảo giác về chiều sâu trong bức vẽ. Phối cảnh là sự áp dụng các định luật vật lý của thế giới vào hội họa, nhằm đạt được cảm giác về chiều sâu.
5 Giải phẫu (Anatomy)
Giải phẫu là kiến thức chuyên biệt áp dụng cho các yếu tố hữu cơ như cơ thể người và động vật. Nếu không có hiểu biết cơ bản về giải phẫu, sẽ rất khó để vẽ các khối một cách mạch lạc.
6 Bóng và ánh sáng (Shadows and light)
Lớp tiếp theo cần áp dụng cho bức vẽ bao gồm việc xử lý bóng và vùng sáng. Thực tế, có một khái niệm gọi là vật lý ánh sáng có quy luật rõ ràng đang điều khiển thế giới của chúng ta, và nó hoàn toàn có thể được chuyển thể vào tác phẩm hội họa.
7 Màu sắc (Colors)
Cách ánh sáng hoạt động cũng có tác động đến màu sắc. Khi nắm được cách lựa chọn màu sắc, chúng ta có thể tô màu cho bức vẽ một cách chuẩn xác hơn dựa trên các điều kiện chiếu sáng.
8 Bố cục (Composition)
Và chúng ta đến với yếu tố cuối cùng, đó chính là bố cục (composition) của bức tranh. Chúng ta sẽ học cách thiết kế tác phẩm của mình sao cho chúng hấp dẫn và thu hút hơn.
Các thang đo kỹ năng
Sau khi đã nắm được 8 nhóm kiến thức trong hội họa, ý tưởng của chúng ta bây giờ là tiến bộ ở từng nhóm này. Bạn hãy hình dung mỗi nhóm kiến thức có một thang đo (gauge) sẽ đầy lên khi chúng ta học hỏi và tích lũy thêm kinh nghiệm.
Ban đầu, tất cả chúng ta đều bắt đầu với những thang đo rỗng. Điều này hoàn toàn bình thường, không ai sinh ra đã có thang đo đầy sẵn cả.
Mọi thứ đều có thể học được, và các thang đo của chúng ta sẽ đầy dần lên khi chúng ta luyện tập và học hỏi.
Một số thang đo có thể dễ và nhanh đầy hơn những cái khác. Đôi khi, chúng ta có thể có thiên hướng tự nhiên hoặc yêu thích một nhóm cụ thể, trong khi những nhóm khác lại cảm thấy thử thách hơn.
Điều này cũng giống như ở trường: một số người giỏi Toán, trong khi những người khác lại xuất sắc ở thể thao hoặc Văn học. Đó là sở thích tự nhiên, và điều tương tự cũng đúng với các nhóm kỹ năng trong hội họa.
Trước khi đọc bài viết này, có thể chúng ta chưa nhận thức được mình cần phải cải thiện những khía cạnh cụ thể nào. Tuy nhiên, nhờ việc phân loại hội họa thành các nhóm, giờ đây chúng ta đã có một sự hiểu biết rõ ràng hơn.
Mục tiêu tiếp theo của chúng ta là tăng cường đáng kể trình độ ở từng lĩnh vực này và làm việc với chúng từng cái một để đạt được tiến bộ.
3 - Luyện tập từng nhóm một
Bây giờ, chúng ta cần luyện với từng nhóm một. Chúng ta sẽ muốn tăng trình độ của mình trong việc làm chủ đường nét, ví dụ, chuyển từ cấp độ "người mới" sang "mức làm quen/học hỏi". Điều này sẽ có tác động đến chất lượng của tất cả các bức vẽ của chúng ta, bất kể chúng là cái gì.
Sau đó, chúng ta sẽ làm điều tương tự với một nhóm khác, và cứ thế tiếp tục. Chúng ta không cần phải tập trung vào một nhóm trong nhiều tháng, chúng ta có thể chuyển đổi từ nhóm này sang nhóm khác để việc học không bị tẻ nhạt và theo một khuôn khổ cứng nhắc.
Thực tế, điều này phụ thuộc vào mỗi người, vì tất cả chúng ta đều khác nhau. Một số người có thể cần tập trung một chủ đề trong nhiều ngày để hiểu rõ hoàn toàn, trong khi những người khác có thể thích dành một ngày trong tuần cho một nhóm cụ thể để thay đổi việc học và bao quát được các kỹ năng khác nhau.
Trong mọi trường hợp, quy tắc rất đơn giản: luôn chọn một nhóm để luyện tập cho mỗi bức vẽ. Một bức vẽ = một nhóm. Bằng cách này, mỗi bức vẽ sẽ có một mục tiêu duy nhất.
Chúng ta sẽ không còn cố gắng vẽ một bức tranh "đẹp" nữa, mà thay vào đó là tập trung vào học một nhóm cụ thể. Khi hoàn thành một bức vẽ, chúng ta sẽ tự hỏi: "Đường nét của mình có được kiểm soát hơn so với bức vẽ tuần trước không?" thay vì "Nó có đẹp không?"
Bằng cách này, sự tiến bộ sẽ được tăng tốc đáng kể vì nó đã được nhắm mục tiêu.
4 - Quy trình cần áp dụng để luyện vẽ

Tóm lại
Để tiến bộ trong hội họa, bạn cần: Học vững kiến thức cơ bản; chia nhỏ kỹ năng vẽ thành các nhóm để dễ quản lý; áp dụng nguyên tắc "Một bức vẽ = một mục tiêu" để luyện tập từng nhóm một; và cuối cùng là duy trì sự đều đặn với một quy trình luyện vẽ đơn giản, chỉ kéo dài 10 phút.